Bouwen en het aanvragen van een bouwvergunning zijn tegenwoordig zo ingewikkeld dat een eigenaar zich niet meer verantwoordelijk voelt: hij is totaal afhankelijk van zijn deskundigen die hij ingehuurd heeft. De gemeenten versterken dit door niet meer te eisen dat de eigenaar, de opdrachtgever van een bouwproject de vergunningsaanvraag ondertekent. Zij staan het toe dat architecten en aannemers dat doen.  Dat is in mijn ogen onvoorstelbaar. Kunt u zich voorstellen dat een accountant niet alleen het belastingformulier invult maar ook ondertekent? Sommige gemeenten belonen de “professionaliteit” van een aannemer door aan te geven dat als de aannemer de bouwvergunning aanvraagt, alleen deze aannemer het gebouw mag realiseren en geen ander. In de genoemde vergelijking zou dit betekenen: de accountant die het belasting-formulier ingevuld heeft, moet van de belastingdienst ook de boekhouding doen. De eigenaar staat dus echt buiten spel en heeft te doen wat de aannemer voorschrijft, ook tijdens de bouw. Hopelijk heeft de aanbesteding eerder plaatsgevonden dan de aanvraag van de bouwvergunning, want anders kan de bouwsom wel eens hoog worden: de aannemer staat immers vast. Maar het is natuurlijk wel een mooie manier om onder een Europese aanbesteding uit te komen.
 
De gemeente Dalfsen maakt het nog merkwaardiger. Dalfsen stelt “goed bouwen, ofwel bouwen volgens het Bouwbesluit en de bouwvergunning is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de aannemers zelf”. De gemeente maakt onderscheid tussen vreemde aannemers en aannemers die relatie met de gemeente hebben omdat ze er gevestigd zijn of omdat ze er veel bouwen. De bevriende aannemers kunnen een overeenkomst tekenen waarbij ze beloven dat ze zullen werken volgens de regels. De aanvragen worden dan beperkter getoetst door de gemeente en de vergunningen worden sneller afgegeven. Voordeel voor de gemeente: men hoeft minder te controleren en het aantal ambtenaren bij bouw- en woningtoezicht is dan ook afgenomen. Ofwel zoals een ex-collega het uitdrukte: het is net alsof een aanvrager van een rijbewijs, die belooft zich te houden aan de maximum snelheid, sneller zijn rijbewijs krijgt en in tegenprestatie de overheid vervolgens geen snelheidscontroles meer uitvoert.  Ergens lijkt er iets in deze constructie niet te kloppen. De VROM-inspectie bracht een rapport uit over het bouwtoezicht in Dalfsen. Onvoldoende adequaat en het gebruik van checklijsten geven geen inzicht in de diepte van toetsing, aldus een kritische VROM-inspectie. Omdat de rege-ling met aannemers nog niet voorkomen in het rapport ben ik zeer benieuwd naar het volgende rapport. Bevoordeling van bevriende aannemers door een gemeente is toch sinds de bouwenquête een speerpunt. En het toezicht door de gemeente is in ieder geval niet adequater geworden. Hopelijk zijn er in Dalfsen goede opdrachtgevers en architecten die een opzichter goed toezicht laten houden, want de opdrachtgever/eigenaar blijft toch degene die echt verantwoordelijk is.

Mw. dr.ir. C. Antoinette Vietsch, arch. BNA
Lid Tweede Kamer, CDA-fractie