Dat de titel beschermd wordt, vinden velen een goede vorm van consumen-tenbescherming. Maar bescherming van het architectenberoep vindt men veel te ver gaan: iedereen moet een bouwaanvraag kunnen indienen. Dit is geen onderschatting van het beroep, maar juist een erkenning dat het zijn van architect meer is dan het volgen van een opleiding. Laten we wel wezen: sommige mensen hebben niet de opleiding gedaan maar hebben het gewoon in de vingers. Bij het zien van hun ontwerp ben je verkocht. Anderen kunnen nog zoveel geleerd hebben, maar hun gebouwen zien er niet uit. Daarom is in Nederland niet gekozen beroepsbescherming maar voor toezicht door de gemeente. Technisch toezicht, maar ook toezicht op of het wel mooi of passend is: welstand. De tijd dat welstand een verkapte beroepsbescherming is, is over. In de welstandscommissie zitten niet langer slechts architecten en andere deskundigen die op de tekening kijken naar de naam van de architect en dan hun standpunt bepalen. En daarbij gold natuurlijk ook nog eens dat als je als architect iets lelijks zei over een bouwplan, je door je collega aangeklaagd kon worden. Voor architecten onderling geldt dat overigens nog steeds. Niet iedereen liet zich de mond snoeren. Zo kon Bakema vol smaak vertellen over zijn gesprek met afgevaardigden van de BNA die dreigden hem te royeren. Zijn verweer: dan moet ik of mijn bureau toch eerst lid worden. En dit geeft precies aan het verschil in opvatting weer. Leer je voor architect of ben je architect?
Maar ook voor het architectenvak speelt ervaring een rol. Is het echter reëel om 2 jaar praktijk te vragen op een architectenbureau? Of is dit een manier voor bestaande bureaus om goedkope arbeidskrachten te krijgen en het aantal erkende architecten te beperken?

Aanbesteding

Mecanoo won de prijsvraag voor jongeren-huisvesting Kruisplein in Rotterdam terwijl Francien Houben, Henk Döll, noch Roelf Steenhuis afgestudeerd waren, laat staan daarna 2 jaar praktijkervaring opgedaan hadden aan een erkend bureau. De eis dat jonge architecten als gezel praktijkervaring moeten opdoen staat ook haaks op de klacht van veel archi-tecten dat zij in het kader van Europese aanbesteding moeten aantonen al veel eerder een vergelijkbare bouwopgave gedaan hebben. Waarom laten ze mij niet meedoen met de architectenselectie bij een ziekenhuis, vroeg een architect mij ooit die daarvoor net trotst verteld had dat hij met zijn eenmansbureautje een tandartsenpraktijk had gebouwd.

Kwaliteit

Dat architectenbureaus zich willen laten certificeren, zegt wellicht iets over de kwaliteit van hun werktekeningen. Maar geeft geen enkele garantie over of het in hun woningen aangenaam wonen is, laat staan over hun architectuur. Ik ben voor verhoging kwaliteit en standaarden, maar het mag niet ten koste gaan van de architectuur. Architectuur is natuurlijk het product van een goede architect. Hoe garanderen we dit? Is hiervoor een verplichte stage en verplichte cursus-dagen nodig? En moeten we dat wettelijk vastleggen? Ik twijfel. Ik hoor graag uw opinie.

dr.ir. C.Antoinette Vietsch, arch. BNA
Lid Tweede Kamer, CDA-fractie
a.vietsch@tweedekamer.nl