Natuurlijke bouwmaterialen die in de directe omgeving zelf voorko-men, zouden volgens de antroposofische bouwmeesters de oplossing zijn. Rudolf Steiner de grondlegger van het antroposofische gedach-tegoed realiseerde vele voorbeeldgebouwen in Dornach, Zwitserland. Het paradepaardje van de gebouwen is het theater, het Goetheanum. De grote zaal moest echter ingrijpend verbouwd worden: het plafond was van asbest. Tja, asbest is natuurlijk een materiaal dat in de omgeving voorkomt. Maar het is wel een materiaal dat al voor de Tweede Wereldoorlog in Engeland verboden was wegens gezond-heidsrisico’s. En het is dan ook verbazingwekkend hoe lang Neder-land toch nog met dit materiaal is doorgegaan en buitenlands onderzoek genegeerd werd.

Verdampt

Ook opmerkelijk is dat enkele discussies over gezondheidspro-blemen geheel niet doorgezet hebben. Zo was er naast de asbest-discussie de discussie over glas- en steenwol. Dat zou ook schade-lijk zijn. Deze discussie lijkt verdampt. Ook is er geen discussie meer over het gebruik van gips. De discussie over het vrijkomen van giftige gassen bij brand lijkt opgehouden. Ondanks dat er destijds een sterke lobby was om bepaalde spouwisolatie en PVC-kozijnen te verbieden. Waren die giftige gassen bij brand een broodje aap, of als het wel serieus was, waarom is dat niet inge-bracht bij de discussie over hoever kan je isoleren? Giftige gassen in een afgesloten woning, is dat niet gevaarlijk? Zeker als bij brand de elektra uitvalt en dus ook het ventilatiesysteem. Overi-gens is de brandweer geheel uit de EPC-discussie gebleven terwijl zij normaal degene is die onmiddellijk brandkleppen gaat vragen bij luchtsystemen.

Een discussie die door de Staatssecretaris aangekondigd is, is de discussie over Radongas dat door Silicium afgegeven wordt. Aangezien Silicium in marmer en zand (en dus beton) aanwezig is, dreigt een bouwstop voor gebruik van marmer en beton. Natuurlijk zijn er andere, in dit geval Amerikaanse onderzoeken over de plaats waar Radon gewonnen wordt, waaruit zou blijken dat er geen gevaar is. De Tweede Kamer wacht in spanning af. Moeten we de Tweede Kamer ontdoen van het marmer en moeten we de Koningin gaan verbieden nog langer haar paleizen te gebruiken?

Luchthartig

De Tweede Kamer krijgt ook in juni de onderzoeksresultaten gepresenteerd naar het verband tussen sterke isolatie en klachten van bewoners over hun luchtwegen. Tot nu toe is hier luchthartig overheen gestapt omdat woningen die speciaal gebouwd worden voor CARA-patiënten ook over een ventilatiesysteem beschikken. Maar is er ooit onderzoek gedaan naar deze woningen? Wat mij bijvoorbeeld opvalt is het ingebouwde stofzuigersysteem. Dit systeem had men ooit ook in ziekenhuizen en werd toen door het College bouw uit de bouwplannen geschrapt omdat dit systeem niet schoon te houden was en er bacteriën in zouden groeien en dus ongezond was. En zo is er ook de discussie over vloerbedek-king. Moet gekozen worden voor gladde vloerbedekking zoals zijl dat goed schoon te houden is, of moet je juist vloerbedekking hebben dat de stof vasthoudt en zorgt dat de stof niet stuift als je er overheen loopt. Een discussie die ook voor vloerverwarming relevant is. Overigens heb ik ook nooit meer onderzoek gezien naar de gevolgen van warme voeten zoals die bij de introductie van vloerverwarming speelde. Men beweerde toen dat het onder andere de kans op spataderen vergrootte. Zodoende werden in ziekenhuizen, zoals in Stadskanaal en Leiden in het plafond de warmwaterleidingen gelegd en niet in de vloer.

Representatief

Kortom er zijn veel geruchten en weinig representatief onderzoek. Hoe en waarmee we wel moeten bouwen is mij niet duidelijk. Wel is duidelijk dat er grote financiële belangen bij elke beslissing op het spel staan en dat de bouw steeds ingewikkelder gaat worden. En hoe ingewikkelder, hoe meer fouten. In een tijd waarin er al problemen zijn met platte daken, voorspelt dit niet veel goeds. 

dr.ir. C.Antoinette Vietsch, arch. BNA
Lid Tweede Kamer, CDA-fractie
a.vietsch@tweedekamer.nl