Sabine Uitslag, lid van de Tweede Kamer, stelde deze week de volgende vraag: is een moeder die voor de derde keer in een nacht haar baby uit bed haalt om te verzorgen een mantelzorger? Mijn antwoord is simpel nee: de baby is niet ziek en de moeder krijgt betaald (kinderbijslag).

Het begrip Mantelzorg is in de jaren '70 ingevoerd door prof. dr. J.C.M. Hattinga Verschure. Door het verschillende gebruik van deze term ontstond veel verwarring.
De definitie die het Ministerie van VWS nu hanteert, is: onbetaalde intensieve zorg voor zieke familieleden of vrienden voor langere tijd.

Omdat AWBZ-zorg in eerste instantie aanvullend was op de mantelzorg, kwamen er allerlei discussies. Juist ook omdat de indicatie per gemeente verschilde. In een zeer christelijke gemeente werd de vrouw of dochter gedwongen om ontslag te nemen en om gratis voor haar man of ouder te zorgen. Elders deed de thuiszorg ook de was van de studerende zoon van 19 jaar die op kamers woonde. Immers, toen zijn moeder nog niet ziek was, deed zij ook zijn was.

In 2005 werden de indicaties voor de AWBZ landelijk gelijk getrokken. Toen kwam dus ook de mantelzorg aan de orde. Staatssecretaris Ross loste dit probleem goed op. Zij maakte onderscheid naar gebruikelijke zorg en naar zorg die zodanig extra is dat die vergoed zou moeten worden uit de AWBZ. 

Een voorbeeld: het is gebruikelijke zorg dat partners voor elkaar koken. Het feit dat de vrouw nu door haar handicap niet meer kan koken, betekent dat de man moet leren koken of moet zorgen dat iemand anders voor hem kookt. De gezinsverzorging die soms al jaren voor een gezin kookte, werd niet langer gefinancierd en de AWBZ nam deze zorg niet over. Maar wat nu als de man chauffeur is op een vrachtwagen die spullen vervoerd naar Turkije en dus door zijn werk meerdere dagen niet thuis is? Antwoord: door de bijzondere diensten heeft hij meer inkomsten en kan dus zelf iemand inhuren of hij kan elders gaan werken waar hij wel op tijd thuis is om te koken.

Een ander voorbeeld: het is geen gebruikelijke zorg dat een kind zijn ouder onder de douche wast. Het is geen gebruikelijke zorg dat een kind van 3 zelf totaal zijn kamer opruimt, maar het is wel gebruikelijk dat een kind van 14 zijn kamer opruimt. Wat onder opruimen verstaan wordt en hoe oud het kind is, staat ook keurig omschreven.

Al dit soort discussies zijn in een CIZ-rapport vastgelegd en dat rapport is door het Ministerie van VWS en door de Tweede Kamer goedgekeurd. Bij het stellen van een indicatie wordt met deze criteria gewerkt. Mensen die door hun ziekte of handicap extra zorg nodig hebben, krijgen deze betaald uit de AWBZ. En dan doet het er niet toe of die zorg verleend wordt door een zus of door een vreemde. En dan doet het er ook niet toe of die zus in dienst is van een thuiszorgorganisatie of van de patiënt/cliënt zelf. Zo simpel is het.