In het verleden moesten instellingen toestemming vragen voor bouw. Het ministerie van VWS gebruikte de bouw als “chantagemiddel” om problemen op te lossen.

Het afbouwen van grote instellingsterreinen voor de sector verstandelijk gehandicapten werd afgedwongen door het ministerie van VWS door geen toestemming te geven voor groot onder-houd tenzij er ook een decentralisatieplan was. Wilde een ziekenhuis nieuwbouw, dan moesten ze wel fuseren met een kwalitatief slechte of  noodlijdende instelling.
Nu kan het ministerie niets anders dan het vriendelijk vragen of een instelling bereid is een probleem op te lossen. Zo nam Philadelphia de stichting Vegetarisch Centrum over met kasteel Beverweert. Andere instellingen zullen zich niet meer zo laten gebruiken.

Bij budgetoverschrijding in de zorg werden de toestemmingen voor bouwen opgehouden waar-door er exploitatiegeld vrijviel. Op die manier werden bijvoorbeeld budgetoverschrijdingen van medicijnen en psychiatrie opgevangen. Daarnaast kortte minister Hoogervorst een aantal keren in zijn begroting op het bouwbudget en voerde hij een structurele korting in.

De instellingen vonden dat ze de bouw, wat tenslotte slechts 10 tot 14% van hun budget bedroeg, best zelf konden regelen. Zij werden gewaarschuwd door medewerkers van het toenmalige Bouwcollege dat ze deze regeling zouden gaan missen omdat banken strengere eisen zouden gaan stellen voor leningen. En dat klopt. Was het Bouwcollege niet gevoelig voor een ziekenhuis-directeur die voor zijn pensioen nog even de nieuwbouw geregeld wilde hebben, de banken beoordelen de kwaliteit en continuïteit van de raad van bestuur.
 
Door de kritische beoordeling van het Bouwcollege werden missers voorkomen zoals te kleine verpleegkamers, te kleine liften en te kleine draaicirkels waardoor bedden niet in kamers zouden kunnen komen. Ook werd gelet op onderhoudsaspecten. Maar bovenal werd er gezorgd dat ondanks onze zorggebouwen er goed uitzien, er in Nederland minder gespendeerd werd aan de gebouwen dan in de ons omringende landen.

Door afschaffing van de bouwregelgeving werd het aparte bouwbudget onderdeel van de exploitatie. Het bouwbudget korten door een bouwstop kan het ministerie van VWS niet meer doen. Maar door geen duidelijkheid te geven op vergoedingen op lange termijn, zijn banken huiverig en is er toch een bouwstop.
Eveneens is er een generieke korting. Het geld dat ziekenhuizen gemiddeld krijgen is lager dan destijds toen er nog een apart bouwbudget was.
 
Ook in de AWBZ wordt gekort op de bouw. Bij de overheveling van de psychiatrie van de AWBZ naar de zorgverzekering werd de bouwtoeslag voor de poliklinieken e.d. afgeschaft.
Bij de bepaling van de Normatieve HuisvestingsComponent (NHC) afgelopen zomer, week de NZa af van het advies van het Bouwcollege en maakte zo een algemene korting.
Het ministerie besloot een paar weken geleden  om bij de laagste zorgzwaartepakketten (ZZP1 en ZZP2) geen bouw meer te vergoeden. Dat was niet nodig omdat er in de toekomst scheiden wonen zorg zou komen.