Maakbaarheid

Opvallend in de nota is het geloof in maakbaarheid, maakbaarheid op basis van ontwerpprotocollen. Heel Nederland lijkt opnieuw op de tekentafel gelegd te worden, waarbij de kwaliteit door protocollen gegarandeerd wordt.

Nederland is echter geen nieuwe polder waar precies gepland gaat worden wat waar moet komen. Alles kan niet opnieuw door een hand bedacht worden. Bovendien kunnen ontwerpers het mis hebben. Denk maar eens hoe de Bijlmermeer, een prachtige visie, toch mislukt is. En hoe bij de vorige stadsvernieuwingsprojecten bedrijven uit de woonwijken moesten. Met gevolg dat geen economische drive meer in de wijken zit en hele delen van ons land verworden zijn tot slaapsteden waar overdag “groene weduwen” aanwezig zijn in de vorm van mensen zonder betaald werk.

Bij de herprogrammering van Nederland wordt wel gekeken naar verdichting in de Randstad maar niet naar de leegloop in het zuiden en noorden.
De CDA-fractie vraagt of de minister deze trend wenst en of de overheid ook niet zou moeten kijken hoe deze stroom ook bijgebogen zou kunnen worden.
Daarbij wijzen we ook op de Rijksgebouwendienst die juist veel concentratie van Rijkshuisvesting voorziet in Den Haag en Utrecht. Wat vindt de minister hier van?

Stedenbouw ondergewaardeerd

De CDA-fractie onderschrijft het standpunt in de nota dat de functie van steden-bouwkundigen is uitgehold. Verkaveling wordt gemaakt door computerprogramma’s waarbij met name de opbrengst, of de stand van de zon telt in plaats van ruimtelijke kwaliteit.

Architecten ontwerpen gebouwen als dingen en kijken vervolgens waar ze neergezet worden in plaats van dat bezien wordt wat de omgeving vraagt. Het duidelijkst wordt dit geïllustreerd door Bella van Zuilen. Eerst wordt een toren bedacht en dan wordt gekeken waar zullen we hem neerzetten. De keuze wordt dan midden in Nederland als een pijl op de landkaart. Daarbij is geen enkele aandacht voor omgeving of voor het effect op omgeving.

De stedenbouwkundige moet zijn rol weer terug krijgen. Dus moet ook het bestemmingsplan weer serieus genomen worden.
Hoe kijkt de minister aan tegen een gemeente die vooraf met een ontwikkelaar een  contract sluit of participeert via PPS in een project dat in strijd is met het bestemmingsplan en met welstandseisen?

Nieuwe contracten

De vorige Rijksbouwmeester heeft zich zeer kritisch uitgelaten over de invloed van architecten bij PPS-en. Op welke wijze wordt de ruimtelijke en architectonische kwaliteit gegarandeerd bij PPS-en? Wordt architectuur in dit soort projecten niet net als kunst beschouwd als iets wat via een %-regeling toegevoegd kan worden door bijvoorbeeld een mooie gevel in plaats van de basis van een project te vormen? Geldt dat ook niet voor de andere nieuwe aanbestedingsvormen?

Bij aanbesteden gelden meetbare doelen. Architectuur is echter niet objectief meetbaar. En daarbij is dus gelijk de discussie over aanbesteden van architecten-opdrachten.
De CDA-fractie vindt dat jonge architecten inderdaad een kans moeten krijgen, net als Mecanoo in het verleden een kans gekregen heeft. Maar de architect moet het ook aan kunnen. Niet opnieuw een drama als bij het Operahuis in Sydney. En ook het bureau moet het project aan kunnen. Denk daarbij aan werktekeningen en controle tijdens de bouw.
Vroeger keurde de BNA prijsvragen goed voordat haar leden mee konden doen. Is een dergelijke keuring van prijsvragen in het kader van de NMa nog steeds toegestaan?

 
Herbestemming

Voorzitter, de CDA-fractie is het met de minister eens dat er te veel, te gemakkelijk  gesloopt wordt. Bij herbestemming moeten gebouwen vaak voldoen aan nieuwbouweisen. De kosten worden snel 60 a 70% van nieuwbouw en is het economisch dus rendabeler om tot sloop over te gaan. Een voorbeeld hiervan zijn de flats aan de Lijnbaanhoven waarbij bij vervangende nieuwbouw de kleine winkels vervangen worden door grotere en de hoven dichtgebouwd worden.
Wat vindt de minister hiervan ?
Is hij bereid om de Rijksbouwmeester naar de plannen van de Lijnbaanhoven te laten kijken gezien de monumentenstatus van dit gebied?

Hergebruik van monumenten is zeer belangrijk. Gebouwen die leeg staan, verloederen. Op welke wijze kan dit worden voorkomen en hoe kijkt de minister aan tegen bijvoorbeeld de gebouwen van radio Kootwijk? Welk hergebruik zou hier mogelijk zijn?

Voorzitter, verrommeling en bedrijfsterreinen vormen bijna een begrip. Is de minister bereid om een voorbeeld te geven voor het opknappen van bedrijfsterrein door een bedrijfsterrein als pillot aan te wijzen?

Opleiding

De CDA-fractie vindt het belangrijk dat architecten in opleiding stedenbouw meekrijgen zoals dat vroeger verplicht was. Ik was zeer verbaasd dat in Delft extra leerstoel ontwerp nodig is. Is zo slecht met onderwijs gesteld en wat gaat deze man of vrouw doen?

Ook ben ik verbaasd over het voorstel om jonge architecten 2 jaar te binden aan een bestaand bureau terwijl juist jonge architecten kans moeten krijgen. Onze bekende architecten zoals Francien Houben,  Henk Döll en Erik van Egeraat werkten al als architect met een eigen bureau zonder zelfs afgestudeerd te zijn. Jonge architecten eerst 2 jaar gebruiken als stagiaire is in mijn ogen niet bevorderlijk voor nieuwe architectuur maar is natuurlijk wel een wens van bestaande bureaus.
Kan de minister hiermee rekening houden bij de wet op de architectentitel?

Tot slot voorzitter, de plek van architectuur en van het Nederlands Architectuur Instituut (NAI) is onomstreden. Het archief van dit instituut in de vorm van tekeningen en maquettes blijft vergroot worden en moet onderhouden worden. Krijgt het NAI, een sectorinstituut daarvoor voldoende geld?