door Antoinette Vietsch

Dr.Ir. C.A. Vietsch, arch. BNA is lid van de Tweede Kamer en woordvoerder architectuur-beleid.

De motie van wantrouwen komt natuurlijk uit een verdachte hoek: de federatie van Welstand. Laten we wel wezen, had Rietveld de Utrechtse welstand niet voor de gek gehouden door een dak te tekenen op zijn ontwerp, dan was Nederlands beroemdste huis nooit gebouwd. Had Amsterdam zijn Welstands-commissie met onder andere Berlage niet overruled, dan was de Bijenkorf nooit gebouwd. Om over Dudok in Hilversum maar niet te praten. Menig oude architect loopt rood aan bij de herinnering hoe hij met het Welstandsbeleid in Hilversum omging. Niet zijn bureau ingeschakeld, dan geen bouwvergunning.
Is verrommeling onzin? Carel Weeber signaleerde als eerste het dichtgroeien van het landschap tussen Delft en Amsterdam. Zeer terecht dat de voorzitter van de Bond van Nederlandse Architecten dat deed. Maar wel verdacht: was hij niet degene die eerst geroepen had: ik wil gewoon projecten realiseren?
Inmiddels heeft de strijd tegen verrommeling veel aandacht gekregen. Iedere gemeente wil zijn eigen industrieterrein en iedere gemeente wil een nog hogere toren. Zelfbeheersing zoals in Zeist, waar de gemeente besloten heeft geen hoogbouw te plegen, is zeldzaam. Het grote geld van leges en de verkoop van bouwterrein lokt. Over onderhoud en renovatie wordt bij de opzet van projecten niet nagedacht. Hoezo een duurzaam bedrijfsterrein? Hoezo naden-ken over hoe de renovatie over 20 jaar moet plaatsvinden? Bij het Utrecht City Project werd destijds door de projectleiders uitgelegd dat Hoog Catharijne ruim 1,5 keer zo groot moest worden om de kosten voor renovatie te dekken. De vraag hoe groot Hoog Catharijne over 20 jaar zou moeten worden als weer een renovatie voor de deur zal staan, werd weggelachen. Evenals de vraag wanneer Hoog Catharijne heel Utrecht in beslag genomen zou hebben.

Maar er is hoop: laatst kreeg ik een uitnodiging voor het congres wat te doen bij een krimpende bevolking. Dat in combinatie met veroudering (en dus minder bedrijven) en thuiswerken (minder kantoren) leidt mogelijk tot een nieuwe toekomst. Deze toekomst lijkt ver weg. Verromeling is nu aanwezig. De CDA-fractie ziet hierin een taak voor gemeenten. Gemeenten moeten hun verantwoordelijkheid waarmaken. En als ze dat niet doen? Als echte architect blijf ik zeggen: iedereen krijgt de gebouwen die hij verdient. En kleine gebouwen kunnen altijd weer gesloopt worden. Slechts de Hoog Catharijnes en torens als Bella van Zuvlen zijn door hun omvang voor de eeuwigheid. Over dat soort gebouwen moeten we goed nadenken voor we ze bouwen.

Reageren? a.vietsch@tweedekamer.nl