Hoe gaan gemeenten, woningbouwverenigingen en ontwerpers daarmee om? Woningen zijn onderwerp geworden van politieke correctheid. Niet de kantoren of de gebouwen van de overheid geven het goede voorbeeld. Woningen die gebouwd worden, moeten groen zijn. Groen is tegenwoordig niet meer geitenwollen sokken en lekker warme truien. Groen is tegen de opwarming van de aarde.

Toch warmen onze kamers sneller op dan de aarde. De temperatuur in slaapkamers 15 ^oC was en woonkamers 18 oC is nog niet zo lang geleden. Nu vindt iedereen nu 22oC normaal en zo mogelijk voor het hele huis. Aangezien politici in Nederland kleding, noch de isolatiewaarde van kleding durven voor te schrijven, doen we het voor woningen en dus moeten we techniek toelaten om de woningen te laten ademen.

In de typische jaren ’60 flats op Kanaleneiland in de gemeente Utrecht hadden kinderen aanzienlijk meer problemen met de luchtwegen: caraklachten. Vanuit de WMO werden eerst woningen aangepast. De bewoners kregen onder andere geld voor nieuw tapijt. Maar dit hielp niet. Wat bleek, de klachten werden grotendeels veroorzaakt door de luchtkwaliteit en die was vooral slecht omdat de bewoners alle kieren en alle luchtroosters afplakten en kamers te weinig luchten. Met de lucht uit het huis gaat immers ook de warmte en dus energie en geld de lucht in?

Ook in scholen in Utrecht was de luchtkwaliteit slecht. De gemeente Utrecht wist dit het afgelopen jaar op eenvoudige manier met 25% te verminderen. Zij stuurde iemand van de GGD naar de scholen die vervolgens aan de leraren – toch HBO-opgeleide mensen – uitlegde dat de roosters boven de ramen opengezet konden worden, dat voor de roosters geen tekeningen gehangen moesten worden, dat op warme dagen de zonwering ’s ochtends naar beneden gedaan moest worden voordat het heet werd in de lokalen. Ook mochten voor de verwarming geen boekenkasten geplaatst moesten worden.
Dit alles is niet een typisch Utrechts probleem. Dit zijn de gemiddelde gebruikers waarvoor we nieuwe woningen bouwen.

Bij betere isolatie is een huis een dichte doos en moet de luchtverversing geregeld worden door mechanische ventilatie. Zoals de minister aangaf, voldoet dit prima indien goed ontworpen, goed aangelegd en goed onderhouden. Goed ontwerpen en goed aanleggen staan volop in de belangstelling, maar goed onderhoud is moeilijker te regelen. Natuurlijk moeten filters schoongemaakt worden. Een karweitje dat lijkt op het schoonmaken van filters in de afzuigkap boven het kooktoestel. Maar hoe vaak heeft u die filters schoongemaakt? Zullen alle gebruikers dat regelmatig doen? Ik vermoed van niet, zelf al hebben ze ooit een goede handleiding gekregen. En dan heb ik het nog niet over schoonmaken van de roosters boven de ramen of het vegen van de luchtkanalen.

De discussie over gebruikers is uit. Maar volgens mij is een woningen pas duurzaam als ze aangepast zijn aan mensen. Mensen moeten zich niet aanpassen aan hun woning. Ontwerpers moeten zich weer realiseren dat ze voor mensen bouwen. En daarbij moeten ze niet vergeten de wet van Murphy: alles gaat kapot wat kapot kan gaan. Zeker bij sociale woningbouw in moeilijke wijken. De huidige ventilatie voldoet niet aan deze eisen. Ja, de burger is onbeholpener geworden. Dat betekent dat we bij energiezuinige bouw andere installaties moeten aanbrengen. Dit betekent vermoedelijk extra investeringen. Maar anders moeten we kiezen voor een dikke trui en een lagere temperatuur in huizen, scholen en openbare gebouwen.