Laten we het onderwerp even versimpelen door ons eerst af te vragen wat ketenzorg voor verschil uitmaakt. Ketenzorg zijn feitelijk de zorgverleners rond een traject dat een patiënt met een bepaalde aandoening moet doorlopen. Dat traject is in Nederland georganiseerd door verschillende zorgverleners die dus samen moeten werken. Het liefst zo goed dat het voor de patiënt lijkt of er slechts een zorgverlener is. Tussen de verschillende ketens is dan marktwerking. Overigens kan een zorginstelling deel uit maken van verschillende ketens.

Het begrip marktwerking is moeilijker te definiëren.
Voor het CDA geldt dat we altijd uitgaan van de patiënt. Dus niet van een zorginstelling, van personeel of van geld. Natuurlijk vinden we het geen goed idee als er geld over de balk gesmeten wordt en dus zijn we voor efficiency.
We vinden dat een patiënt niet overgeleverd moet zijn aan een staatsbestel zoals in het Oostblok of in Engeland. Maar we vinden dat een patiënt de mogelijkheid moet hebben te kiezen. Die keuzevrijheid is soms bij ketenzorg in het geding.

Ik heb zelf meegemaakt dat mijn moeder na een hersenbloeding met de ambulance in het ziekenhuis terecht kwam, vervolgens doorgeplaatst werd voor revalidatie naar een verpleeghuis en vervolgens, omdat de afdeling vol was, naar een somatische afdeling in dat verpleeghuis. Toen ze eenmaal op die afdeling lag, bleek dat ze geen revalidatie kon krijgen omdat ze op een somatische afdeling lag en daar dus geen budget voor beschikbaar was. Ondanks haar CIZ-indicatie voor revalidatie. Tja, erkende capaciteit gaat voor indicatie van patiënt.
Helaas was ook de verdere zorg niet goed. Dus wilde ik haar laten overplaatsen naar een ander verpleeghuis. Nou ik kan u verzekeren, dat is niet eenvoudig.

De keuzevrijheid is voor het CDA ook van belang om competitie te hebben tussen zorginstellingen, vooral op kwaliteit. Betere kwaliteit mag van mij leiden tot meer omzet. Dat is overigens niet overal van zelfsprekend.
Ik heb ooit ook een aftrap mogen doen voor de ondernemingsraden van een zeer grote instelling voor verstandelijk gehandicapten. Een ondernemingsraad zei dat wij moesten regelen dat de cliënten geen persoonsgebonden budget konden krijgen.
Er waren nu veel cliënten die via het pgb naar een andere instelling gingen en dat was schande want dat betekende leegstand in het huis. Waarom de cliënten weggingen was duidelijk: in het andere huis was de kwaliteit veel beter. Op de vraag of ze niet beter iets aan de kwaliteit konden doen dan vragen om nieuwe wetgeving, was een vraag waar ze nooit over nagedacht hadden.

Tegen marktwerking op kwaliteit is nooit officieel bezwaar. Maar marktwerking wordt bezwaarlijker gevonden als het gaat om geld. En dat is een groot misverstand: bij aanbesteding kan van alles geregeld worden. Geld hoeft niet maatgevend te zijn. Overigens is er helaas ook geen direct verband tussen geld en kwaliteit. Dat kwam dus in het voorbeeld van mijn moeder schrijnend naar voren.
Dat instellingen gedwongen worden door aanbesteding onder de prijs te werken is een fabeltje. Als gevraagd wordt om een onrealistische prijs, dan moet de directeur van de zorginstelling gewoon nee zeggen. Dat betekent wel dat hij erg goed inzicht moet hebben wat de kosten zijn. En dat is nog steeds beperkt het geval.
Als niemand inschrijft dan is de aanbesteding mislukt en dan moet het opnieuw gebeuren. Dat gebeurt bijvoorbeeld in de bouw ook.

Het aanbestedingsproces is inderdaad ingewikkeld. Het maakt inzicht in de werkelijke kostprijs nodig en vraagt om ondernemerschap. Maar aangezien een directeur van een zorginstelling juist vanwege deze risico’s zeer goed betaald wordt, heb ik daar geen medelijden mee.
Voor het personeel betekent het wel dat ze mogelijk van zorginstelling moeten veranderen omdat een andere zorginstelling de zorg gaat verlenen. Een goede CAO is dus onontbeerlijk. Verder kan ook in de aanbesteding rekening gehouden worden met de overname van personeel.

Tot slot wil ik u een waarschuwing meegeven. Marktwerking betekent natuurlijk ook dat er geen afspraken gemaakt mogen worden om de markt af te schermen. Voor bijeenkomsten zoals vanmiddag is dat natuurlijk wel belangrijk.